Migratie en cultureel erfgoed: Verhalen van Javanen in Suriname, Indonesië en Nederland
KITLV 2010
Lisa Djasmadi, Rosemarijn Hoefte, Hariëtte Mingoen
ISBN 9789067183727

 

 

Dit boek belicht de unieke geschiedenis van Surinaams-Javaanse migranten, die vaak twee of drie keer van continent zijn verhuisd. Grootschalige migratie van een uithoek van de wereld naar de andere zijn een onderbelicht aspect in de Nederlandse koloniale geschiedenis. Koloniale rijken veroorzaakten geregisseerde en ongeregisseerde migraties met grote demografische, socio-economische en culturele gevolgen. Een duidelijk voorbeeld van zo’n geregisseerde migratie was de overtocht van tienduizenden Javaanse arbeiders naar Suriname. De migratie van duizenden Surinaamse Javanen die na de Tweede Wereldoorlog naar Indonesië en Nederland vertrokken zijn voorbeelden van een meer spontane migratie. Deze migraties hebben tastbare en ontastbare sporen nagelaten in zowel Suriname, Indonesië als Nederland. De Javaanse migratiebewegingen zijn de basis voor een gemeenschappelijk cultureel erfgoed van deze drie landen op drie verschillende continenten.

 

Saoto, berkat en dawet: Een kijkje in de keuken van Javaans-Surinaamse warungs
LM Publishers 2015
Lisa Djasmadi, Hariëtte Mingoen, Matte Soemopawiro
ISBN 9789460224065

 

Eethuizen met Javaans-Surinaams eten, veelal te herkennen aan het woord ‘warung’ en de uithang van de Surinaamse vlag, maken sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw deel uit van Nederland’s straatbeeld. Dit is te danken aan de Surinamers van Javaanse afkomst, die ten tijde van de Surinaamse onafhankelijkheid in 1975 deelnamen aan de massale migratie naar Nederland. Hier zetten zij deze vorm van broodwinning, waar ze in Suriname bekend om zijn, voort. Ruim veertig jaar later worden deze warungs belicht in het kader van een project dat de tastbare sporen van aanwezigheid van Javaanse Surinamers vastlegt. Twintig verhalende portretten van warungondernemers en recepten van hun gerechten, bieden letterlijk en figuurlijk een kijkje in de keuken van de warungs.

De Javanen in de Surinaamse samenleving (situatie 1960): berusting en worteling
Brave New Books 2016
Dr. G.D. Van Wengen
ISBN 9789402147186

 

In 1962 verblijft wijlen de heer G.D. Van Wengen gedurende een jaar in Suriname. Hij doet daar onderzoek naar de leefomstandigheden van de Javaanse bewoners én naar de manier waarop zij zich aan de snel veranderende situatie aanpassen.
Dat levert een levendig beeld op. Van Wengen beschrijft Javanen, die eerst als arbeidscontracttant op de plantages en later als kleinlandbouwer het hoofd boven water moeten zien te houden. Zij leven in de districten in dorpen met voornamelijk Javanen en koesteren daar hun culturele tradities en gebruiken. Gebruiken, die nu voor een deel verdwenen zijn.
Daarnaast gaat hij uitgebreid in op de – veelal jongere – Javanen die hun weg trachten te vinden in de meer verstedelijkte milieus als Paramaribo en de bauxietcentra Moengo en Onverwacht. Zij verlaten daarmee de vertrouwde ‘eigen’ omgeving en moeten zich meer gaan verhouden tot de andere bevolkingsgroepen. Dat proces verloopt natuurlijk niet zonder slag of stoot. Desondanks is de Javaanse groep erin geslaagd een bestaan op de bouwen in de Surinaamse en later ook de Nederlandse samenleving.
Om diverse redenen is destijds het onderzoeksverslag niet als boek verschenen. Daarom is deze uitgave zeer de moeite waard, want de inhoud is te rekenen tot het erfgoed van de Javaanse gemeenschap in Suriname en Nederland.