Eigenwijze klanken 10 oktober 2021

Op 10 december 2020 werd al door het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) bekend gemaakt dat de Surinaams-Javaanse gamelantraditie wordt bijgeschreven in de immaterieel erfgoed inventaris. Vanwege Covid-19 is de officiële bekrachtiging van de bijschrijving uitgesteld. Op 10 oktober 2021 is het eindelijk zover dat wij het bijschrijvingscertificaat gaan ondertekenen.

Wij doen het in het Openluchtmuseum Arnhem met een culturele presentatie in het teken van de gamelan. Gamelanklanken luisteren zang, dans, poëzie en toneel op in Loods Goes. Daar kunt u in de buitenruimte ook genieten van live gamelanmuziek en Pop Jawa. U waant u in Javaans-Surinaamse sferen door de aanwezigheid van een warung waar u kennis kunt maken met Surinaams-Javaanse gerechten, lekkernijen en tropische drankjes.

Hou er wel rekening mee dat er een coronacheck plaatsvindt als u in het gebouw Loods Goes naar de presentatie wilt kijken.

Het is mogelijk om tegen korting kaarten te bestellen via de website van het Openluchtmuseum: www.openluchtmuseum.nl
Kies de datum, de tickets en een tijdslot en bij de ‘promotiecode’ de kortingscode GLMN1010 invullen. Er kunnen op 1 kortingscode maximaal 6 kaartjes worden gekocht.

9 Augustus 1890-2021


9 AUGUSTUS 1890-2021 # HERDENKING 131-JAAR GESCHIEDENIS VAN DE JAVAANSE SURINAMERS - MONUMENT IN SINT-MICHIELSGESTEL

‘OMDAT ZIJ MEER ZIJN DAN EEN NUMMER’

is de titel van het boekje (zie foto) dat Hariëtte Mingoen en Nurman Pasaribu op 5 augustus 2021, meenamen naar de gemeente Sint-Michielsgestel waar zij een gesprek hadden met de heren Eric van der Dungen, wethouder voor Beheer en Onderhoud en Openbare werken en Erik ter Heide, coördinator begraafplaatsen.
Het was een uiterst aangenaam gesprek over de bijzondere plaats van de gemeente Sint-Michielsgestel in de geschiedenis van de Javaanse Surinamers in Nederland.

Wat Sint-Michielsgestel zo bijzonder maakt, staat in het Voorwoord van het boekje:   

Tussen de mensen die vlak vóór en kort na de onafhankelijkheid uit Suriname naar Nederland emigreerden, bevonden zich ook Javanen. Op zich was dat niet bijzonder, ware het niet dat politicus Salam Somohardjo de verantwoordelijkheid van Nederland opeiste voor het lot van de Javanen. Zijn pleidooi gold vooral de generatie Javanen die door toedoen van Nederland uit Nederlands- Indië naar Suriname werd overgebracht om daar onder contract te werken op de plantages. Somohardjo dreigde naar Nederland te komen met de ouderen, wat ook gebeurde. Een maand voor de onafhankelijkheid van Suriname landde op Schiphol een gecharterd vliegtuig met ca. 350 personen, meer dan de helft senioren, onder leiding van politicus Dasiman.

Deze ouderen waren in de veronderstelling dat ze niet in Nederland zouden blijven maar de reis terug naar Java zouden maken. Daar hadden de Javaanse politici op gezinspeeld. Tegen wil en dank bleven zij in Sint-Michielsgestel waar zij werden opgevangen in het voormalige seminarie ‘Beekvliet’. De opvang duurde enkele jaren. Tussen de gemeente Sint-Michielsgestel en de rijksoverheid werd veel over hen gecommuniceerd. Het ging vooral om de vraag hoe het verder moest met hun huisvesting en zorg. Het oude seminarie was geschikt voor tijdelijke huisvesting. Er waren zorgen over de brandveiligheid. Ook waren er zorgen over de gevolgen voor de volksgezondheid. In 1984 brak er een grote brand uit en meer dan 45 ouderen moesten tijdelijk ergens anders worden ondergebracht. De schrik zat er behoorlijk in, ook omdat een dodelijke slachtoffer was gevallen. Hierop volgden acties. De ouderen gingen naar Den Haag om een petitie aan te bieden aan de toenmalige minister van Volksgezondheid en Welzijn. Na lang over en weer gesteggel tussen de gemeente Sint-Michielsgestel en de rijksoverheid werd het besluit genomen om een bejaardenoord voor de ouderen te bouwen. Pas in februari 1988, ruim dertien jaar na hun komst in Nederland, konden de bewoners van ’Oud Beekvliet’ eindelijk verhuizen naar hun zo lang gewenste onderkomen ‘Nieuw Beekvliet’.

Veel van de ouderen hebben de nieuwbouw niet overleefd. Zij overleden kort na hun aankomst in Sint-Michielsgestel en zijn ook hier begraven. Na hen volgden vele anderen die wel het geluk hadden om in het bejaardenoord te genieten van hun oude dag.

‘Nieuw Beekvliet’ is inmiddels geschiedenis. In 2016 werd bekend gemaakt dat het woon-en zorgcentrum verhuist naar Boxtel, waar het door zal gaan als het ‘Wereldhuis’. De verhuizing vond echt plaats in 2017. En zo werd een bladzij in de geschiedenis van Javaanse-Surinamers in Nederland omgeslagen. Het betekent tevens het einde van het verhaal van de opgevangen ouderen in het land dat ooit verantwoordelijk was voor hun reis naar een andere deel van de wereld waar zij een betere toekomst hoopten te vinden. Een bewogen geschiedenis die niet mag worden vergeten.

Als gevolg van deze ontwikkelingen in de geschiedenis zijn nergens anders in Nederland, behalve in Sint-Michielsgestel, een groot aantal Javanen van de generatie contractarbeiders, begraven. In totaal 50 zichtbaar aanwezig door de houten markeringen en monumenten die door de familie zijn aangebracht en ca. 27 wier graven in de loop der tijd zijn opgeruimd.

Het is onze plicht om hen te herdenken en hen de eer te geven die hen toekomt.

 

In Nederland is weinig tot niets bekend over de geschiedenis van de contractarbeiders die in Sint-Michielsgestel begraven zijn. Ook onder de Javaanse Surinamers zijn slechts de ingewijden die dat weten.

Met de gegevens en de foto’s uit de database ‘Contractarbeiders uit Java’, van het Nationaal Archief, hebben Hariëtte en Nurman de doden een gezicht gegeven. Zij hebben in de afgelopen maanden hard gewerkt om precies te achterhalen wie contractarbeider was en wie niet. Dit is van belang om aan te tonen dat de begraafplaats aan de Nieuwstraat, vanwege de contractarbeiders die daar begraven zijn, een link heeft met de koloniale geschiedenis van Nederland. Wij hebben bepleit om de begraafplaats te behandelen als funerair erfgoed met een bijzondere geschiedenis.

Om het directe verband met de koloniale geschiedenis zichtbaar te maken in het publieke domein, is ook gevraagd of de gemeente kan instemmen met een monument dat recht doet aan zowel de geschiedenis van de Javanen in Sint Michielsgestel, als de geschiedenis van de contractarbeid.

De wethouder reageerde positief op het verzoek. Afgesproken is dat een ontwerp wordt gemaakt en in overleg zal een plek voor het monument worden aangewezen. De gemeente onderkent de emotionele en historische waarde van de begraafplaats en verleent graag medewerking om de begraafplaats een facelift te geven, door bijvoorbeeld de vervallen naamborden te herstellen en de markeringen beter aan te geven. Dhr. ter Heide die voor het vervolg de contactpersoon zal zijn, wil graag spoedig een gesprek, bij voorkeur ook met familie van de overledenen, om het onderhoud van de graven te bespreken. Schoonmaak en onderhoud is noodzakelijk als de Javaanse gemeenschap in Nederland voor de begraafplaats de status van bijzonder funerair erfgoed wensen. De daad moet het woord volgen, bij het herdenken en gedenken van onze geschiedenis die begonnen is met de contractarbeid.

De inzet van Nurman Pasaribu en de Sambatangroep is ook aan de orde gekomen. Deze Sambatangroep heeft al jaren de begraafplaats vrijwillig schoongemaakt. De groep ziet echter graag meer betrokkenheid van de familie van de overledenen.

Bij de herdenking van 131- jaar Javaans-Surinaamse geschiedenis is bereikt dat de gemeente Sint-Michielsgestel bewust is geworden van de speciale betekenis van de begraafplaats. Wethouders en ambtenaren komen en gaan. Het is daarom goed dat de brief waarin het verzoek is gedaan voor een onderhoud, evenals het boekje en een gespreksnotitie, in de archieven van de gemeente worden bewaard. Zo wordt vastgelegd dat de begraafplaats een plek is met een bijzondere geschiedenis. Daarmee is het behoud gegarandeerd.

Rest ons als gemeenschap te werken aan de realisatie van het monument om in deze vorm ervoor te zorgen dat de geschiedenis en de sporen van de Javanen in Nederland, in het bijzonder in Sint-Michielsgestel, niet verloren gaan.

Hariëtte Mingoen, voorzitter STICHJI

Interview Sri Irodikromo

 

Op 8 juni jl. werd Sri Irodikromo tijdens een uitzending van Radio Bangsa Jawa geïnterviewd over de fondsenwervingsactie voor de renovatie van de Soeki irodikromo Academie.

Luister zelf, wat zij vertelt over de noodsituatie van de Academie. 
 
Doet u ook mee met deze actie om de Academie te redden? Elke Euro of SRD geldt!!
IBAN: NL10 INGB 0008648942, t.n.v. Stichting Comité Herdenking Javaanse Immigratie, Den Haag, onder vermelding van ‘Soeki Irodikromo Academie’ of op 
Rekening 5775809 bij de Surinaamse Bank t.n.v. Sri Irodikromo. 
 
Veel dank voor uw gift! 

OPROEP!!

STEUN DE RENOVATIE VAN DE SOEKI IRODIKROMO ACADEMIE EN HELP SRI IRODIKROMO DE WENS VAN HAAR VADER TE VERVULLEN.

Beeldende kunstenaar Soeki Irodikromo is op 18 augustus 2020 van ons heengegaan.

Soeki heeft samen met personen die gedurende zijn leven actief waren bij de Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie (VHJI) jarenlang gewerkt aan de totstandkoming van de Academie. Als bekroning van zijn grote persoonlijke betrokkenheid en gedrevenheid om de Academie te realiseren, werd de Academie in 2010 bij de herdenking van 120 jaar Javaanse immigratie naar hem vernoemd.

Zijn passie en streven om Javaanse elementen van de kunst en cultuur van Suriname te behouden, kwam tot leven in de Soeki Irodikromo Academie. Hij introduceerde cursussen in de batikkunst, in keramische kunst met Surinaamse klei en in teken- en schildertechnieken op allerlei materialen, waaronder textiel en aardewerk.

Tijdens zijn ziekbed heeft hij zijn even artistieke dochter Sri Irodikromo, als het ware de opdracht gegeven om zijn levenswerk, zijn legacy, voort te zetten. Erg mooi dat Soeki zijn wens kenbaar heeft gemaakt aan zijn dochter. Hieruit blijkt zijn grote vertrouwen in haar.       

De Academie bestaat om en bij 12 jaar. Gedurende deze lange periode is weinig tot geen onderhoud aan het gebouw gedaan. In een artikel van De Ware Tijd van 6 december 2020 lezen wij dat het gebouw in een deplorabele staat verkeert en door enkele inbraken in elkaar dreigt te donderen.

http://www.dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/12/06/fundraising-om-soeki-irodikromo-volksacademie-te-behouden/


Sri heeft niet stilgezeten en heeft zelf al een fundraising georganiseerd waarmee de restauratie van de voorgevel is gerealiseerd (zie foto). Maar er moet veel meer aan het gebouw worden verbeterd. Tot overmaat van ramp, heeft Sri onlangs laten weten dat de zekeringskast door dieven is ontmanteld en meegenomen. Hierdoor is er geen elektriciteit in het gebouw en zullen cursussen (als het weer kan na de corona) in de avonduren niet mogelijk zijn.

STICHJI wil Sri een handje helpen om de middelen binnen te halen voor de essentiële renovatiewerkzaamheden. Wij doen daarom deze oproep. Geef wat jullie kunnen missen. Elke euro is welkom. Wat jullie geven, nemen wij in dank aan, maar donateurs die vanaf € 40 en meer storten voor dit goede doel, krijgen iets terug: van STICHJI een boek (zie foto) en van de batikgroep van de Soeki Irodikromo Academie een tasje met batikapplicatie (zie foto).

De prijs van het boek en het tasje worden NIET in rekening gebracht van je donatie. Donaties worden voor 100% bestemd voor de renovatie. Op deze manier dragen STICHJI en de Soeki Irodikromo Academie een steentje bij om de fondsenwerving kracht bij te zetten.  


STICHJI werkt bij deze actie samen met Sri Irodikromo. Het is daarom ook mogelijk om in Suriname in SRD te doneren. Donaties kunnen worden gestort op rekening 5775809 bij de Surinaamse Bank t.n.v. Sri Irodikromo. Vrienden die vanaf SRD 1.000 doneren, krijgen ook van Sri het boek en het tasje. 

Graag ontvangen wij in Nederland jullie donatie op IBAN: NL10 INGB 0008648942, t.n.v. Stichting Comité Herdenking Javaanse Immigratie, Den Haag, onder vermelding van ‘Soeki Irodikromo Academie’. Kom je met je donatie in aanmerking voor het boek en tasje, stuur dan een e-mail naar stichji.nl@gmail.com met je adres. Wij zorgen dan voor de verzending van de attentie.

Donaties zijn welkom tot 9 augustus 2021, de dag waarop wij 131 jaar Javaans-Surinaamse geschiedenis herdenken. Dan maken wij, zowel in Suriname als in Nederland, het eindresultaat van deze actie bekend.

GEEF EN DRAAG BIJ AAN HET BEHOUD VAN HET JAVAANS-SURINAAMS CULTUREEL ERFGOED DAT SOEKI IRODIKROMO MET VEEL VERVE HEEFT UITGEDRAGEN EN DOOR SRI ZAL WORDEN VOORTGEZET!!

Veel dank voor jullie steun!

Nieuwe publicatie!!!

Over Verlies en Overleven

Bundel met korte artikelen over de geschiedenis en het erfgoed van Javaanse Surinamers
Een uitgave van Stichting Comité Herdenking Javaanse Immigratie

ISBN 978-90-82-9356-60

Een aantal artikelen verscheen eerder op deze website van Stichting Comité Herdenking Javaanse Immigratie bij de herdenking van 130 jaar Javaans-Surinaamse geschiedenis. Op veler verzoek zijn ze, met enkele nieuwe artikelen, gebundeld in deze publicatie.

Vanaf 26 mei 2021 te verkrijgen via stichji.nl@gmail.com

Prijs € 12,-  excl. portokosten